Themanummer over publieksgerichte geschiedenis
Publieksgerichte geschiedenis is een nieuw specialisme aan de universiteit. Nog onlangs werd in Nijmegen in deze richting een bijzonder hoogleraar aangesteld. Studenten worden opgeleid om in een museum of erfgoedinstelling te werken of om anderszins beroepsmatig met publiekgerichte geschiedenis bezig te zijn. In de samenleving is de belangstelling voor geschiedenis groot, maar hoe kun je als instelling geschiedenis en erfgoed presenteren zodat het voor een breed publiek aantrekkelijk en toegankelijk is?
In de thema-aflevering van Levend Erfgoed staat de reflectie op publieksgerichte geschiedenis centraal. Vaak wordt aangenomen dat public history een Amerikaanse uitvinding is. In het openingsartikel plaatst de Amsterdamse historicus Paul Knevel enkele relativerende kanttekeningen bij dit standaardverhaal. Ook Europa kan bogen op een rijke traditie van publiekgerichte geschiedenis, die zich overigens, getuige namen als Loe de Jong, Geert Mak en Ad van Liempt, vooral buiten de muren van de universiteit ontwikkelde.
Wat kan de bijdrage van de wetenschap zijn? De Utrechtse historicus Hendrik Henrichs houdt in zijn artikel een pleidooi voor het denken over en met geschiedenis. Erfgoed is meer dan beleving alleen en vergt ook kritische reflectie. Verder komt de publieksgerichte geschiedenis in meer praktische zin aan bod, aan de hand van het voorbeeld van Batavia Stad en aan de hand van een samenwerkingsproject rond vlaserfgoed in Zuidwest Vlaanderen. Tenslotte is er ruimte voor het problematische verleden, in een artikel over daderserfgoed uit de Tweede Wereldoorlog.
Deze aflevering van Levend Erfgoed is verkrijgbaar door 10 euro over te maken op girorekening 810806 van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur in Utrecht, o.v.v. public history.
Themanummer over tradities
Tradities functioneren als motor van de samenleving en geven richting en vorm aan godsdienstbeleving, recht, politiek, kunst en sociale praktijken rondom belangrijke levensloopmomenten als geboorte en huwelijk. Tradities geven houvast en laten zien wie je bent en waar je staat. Tradities zijn echter ook dynamisch en worden steeds weer aangepast aan eigentijdse behoeften en verlangens.
Het belang van tradities op het snijvlak van continuïteit en verandering is het thema van de nieuwste aflevering van Levend Erfgoed. Vakblad voor public folklore & public history, die haar zesde jaargang ingaat in een geheel vernieuwde en verfriste vormgeving, waarmee dit tijdschrift ook weer helemaal up to date is gebracht.
Dit jaar, 2009, is het Jaar van de Tradities. Het Jaar van de Tradities wil een bijdrage leveren aan de bewustwording van het belang van tradities en rituelen. Daarin past ook dit themanummer van Levend Erfgoed. Deze aflevering wil bijdragen aan een betere doordenking van het begrip traditie en wil tegelijk ook reflecteren op de erfgoedpraktijk van instellingen en organisaties die projecten rondom tradities willen ontwikkelen.
Historici en antropologen waren lange tijd afkerig van het begrip traditie, niet alleen omdat het weinig toepasbaar leek op de dynamische ontwikkelingen in de moderne samenleving, maar ook omdat tradities teveel een tijdloze continuïteit met vroeger zouden suggereren. Ook in het dagelijks leven lieten mensen zich minder leiden door tradities. De protestgeneratie van de jaren zestig zette zich bijvoorbeeld af tegen de tradities van de ‘oude’ generatie.
Des te opmerkelijker is de hernieuwde populariteit van tradities, die te maken heeft met een hernieuwde behoefte aan een bezinning op de eigen identiteit in een snel veranderend Europa.
Het themanummer over tradities is verkrijgbaar door 10 euro over te maken op girorekening 810806 van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur in Utrecht, onder vermelding van themanummer tradities Levend Erfgoed.
Herinneringsboekje Opening Jaar van de Tradities
Op zaterdag 1 november opende Koningin Beatrix het Jaar van de Tradities op Landgoed Zonnestraal in Hilversum. Van deze opening is een boekje uitgekomen met foto's, de lezingen en de top 100 van belangrijke tradities die op die dag bekend zijn gemaakt. In het boekje staat ook informatie over het Jaar van de Tradities en de tentoonstelling De was buiten, over tradities in Nederland, die ook op die dag geopend werd.
Het herinneringsboekje is voor 5 euro (dit zijn de verzendkosten) te bestellen door dit bedrag over te maken op giro 810806 t.n.v. het Nederlands Centrum voor Volkscultuur, o.v.v. VM extra.
Themanummer over immaterieel erfgoed
Volkscultuur Magazine (nummer 4, 2008) is een themanummer over immaterieel erfgoed. Sinds UNESCO hierover een conventie aannam, is het besef gegroeid dat er naast het materiële erfgoed ook zoiets als immaterieel erfgoed bestaat, waarmee bedoeld worden de sociale praktijken en rituelen die samenhangen met de culturele identiteit van een groep of volk. UNESCO roept op dit immaterieel erfgoed te inventariseren, documenteren, promoten en, zoals UNESCO het noemt, te safeguarden.
Met de introductie van dit nieuwe, voor velen nog rijkelijk abstracte begrip, is onder wetenschappers en beleidsmakers een levende discussie ontstaan. Niet alleen over nut en noodzaak van het immaterieel erfgoed, maar ook over hoe je het op een dusdanige manier kunt safeguarden, die recht doet aan het dynamische karakter van volkscultuur.
In dit themanummer van Volkscultuur Magazine een verslag van de conferentie in Studiecentrum Soeterbeeck over dit onderwerp, een uitvoerig artikel van Richard Kurin, directeur van het Amerikaanse Smithsonian, over de voor- en nadelen van ratificatie van de conventie immaterieel erfgoed en een praktijkverhaal van John Helsloot die mogelijke safeguarding van het sinterklaasfeest verkende.
Het themanummer van Volkscultuur Magazine over immateriaal erfgoed is te bestellen door 10,- euro over te maken op giro 810806 t.n.v. het Nederlands Centrum voor Volkscultuur o.v.v. VM immaterieel erfgoed.
Landschap en immaterieel erfgoed
Het landschap staat tegenwoordig hoog op de politieke agenda. Sinds de beleidsnota Belvedere is het besef gegroeid dat je in de ruimtelijke ontwikkeling rekening dient te houden met de historische gegroeide omgeving als de plek waar mensen zich - letterlijk - thuisvoelen. Lokale erfgoedorganisaties, beleidsmakers en onderzoekers zoeken daarom naar manieren om met het landschap om te gaan.
Het is de stelling van het vakblad Levend Erfgoed dat je in de zorg voor het landschap niet heen kunt om het immateriële aspect. De rode draad van deze aflevering is dat het landschap de geschiedenis van mensen is. Het zijn de mensen die het landschap hebben vormgegeven. Pas in hun verhaal krijgt het landschap zin en betekenis.
In Levend Erfgoed nummer 2 (2008) worden enkele praktijkvoorbeelden verkend. Hoe kun je als gemeente het cultureel erfgoed in je beleid een plek geven? Welke keuzes zijn er en welke knelpunten? Welke mogelijkheden biedt het toerisme? Hoe kun je recente veranderingen van het landschap een plek geven in museale presentaties? Wat is het belang van gedegen historisch onderzoek? Deze en andere vragen komen aan bod in dit nummer van Levend Erfgoed.
Te bestellen door 10,- euro over te maken op giro 810806 t.n.v. het Nederlands Centrum voor Volkscultuur o.v.v. landschap.
