Sinterklaasfeest immaterieel erfgoed

Utrecht, 15 januari 2015

Sinterklaasfeest geplaatst op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland

Op voordracht van het Sint & Pietengilde is het Sinterklaasfeest geplaatst op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland. De formele ondertekening van het certificaat door het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) en het Sint & Pietengilde heeft vandaag plaatsgevonden.

Plaatsing op de Nationale Inventaris betekent dat er een actieve gemeenschap achter staat die deze traditie levensvatbaar wil houden en wil werken aan een duurzame toekomst voor deze traditie, die in de maatschappij breed wordt gedragen. Het Sint & Pietengilde neemt in het erfgoedzorgplan, dat hoort bij de voordracht, de taak op zich om de traditie te borgen en te ontwikkelen.

De Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland vloeit voort uit de Nederlandse ondertekening van de UNESCO Conventie ter Bescherming van het Immaterieel Erfgoed, waarmee ons land zich verplicht het immaterieel erfgoed binnen zijn grenzen te inventariseren. Plaatsing op de Nationale Inventaris wil niet zeggen dat een traditie moet blijven zoals zij is. Het past in de geest van de UNESCO conventie dat gemeenschappen werken aan hun tradities, zodat ze ook voor de toekomst levensvatbaar kunnen blijven.

Ineke Strouken, directeur VIE, benadrukt dat plaatsing op de Nationale Inventaris geen waardeoordeel inhoudt. ‘Het zijn de gemeenschappen zelf die invulling geven aan hun tradities en aangeven waarin voor hen het belang van de traditie schuilt. Aan plaatsing op de Nationale Inventaris is een zorgvuldige procedure voorafgegaan, waarbij een onafhankelijke Toetsingscommissie beoordeelt of de voordracht aan alle formele eisen voldoet, waarvan de belangrijkste zijn dat het moet gaan om een traditie met enige geschiedenis en dat er een gemeenschap achter staat die wil werken aan de toekomst van de traditie.’

Het Sint & Pietengilde is zich ervan bewust dat er discussie is rond elementen van de huidige sinterklaasviering, met name Zwarte Piet. Marc Giling, voorzitter van het Sint & Pietengilde: ‘In een sfeer van dialoog en met respect voor uiteenlopende standpunten wil het Sint & Pietengilde bouwen aan een toekomst voor de traditie, waarin alle Nederlanders zich kunnen vinden.’ Hierbij benadrukt Giling dat ook het Sint & Pietengilde niet bij machte is om verandering in de traditie door te voeren. Dit kan, zoals altijd bij tradities, alleen vanuit de maatschappij gebeuren in een proces van geleidelijkheid.

Foto-onderschrift:

Ineke Strouken (directeur VIE) met Harold Verwoert en Marc Giling (resp. secretaris en voorzitter Sint & Pietengilde) bij de ondertekening van de overeenkomst.

Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed ondersteunt al ruim dertig jaar organisaties die zich bezig houden met tradities en rituelen. Toen Nederland in 2012 het UNESCO Verdrag ter Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoed ondertekende, werd VIE gevraagd om het verdrag in praktijk te brengen en de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed te coördineren. Inmiddels staan er zestig tradities op de inventaris.

Plaatsing op de Inventaris is voor het Sint- en Pietengilde niet het eindpunt maar slechts het begin. Elke twee jaar worden alle voordrachten geëvalueerd, met name met betrekking tot de voortgang van het erfgoedzorgplan. Het VIE is er om de gemeenschappen te ondersteunen in hun erfgoedzorg en hoopt dat plaatsing op de Nationale Inventaris zal bijdragen aan de toekomst voor dit in Nederland zo belangrijke feest waarin vele generaties zijn opgevoed en zich verbonden voelen.

Lokale erfgoedorganisaties en immaterieel erfgoed

Sinds Nederland op 15 mei 2012 de UNESCO Conventie ter Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoed heeft ondertekend, krijgt het beleid om tradities te behouden en beheren langzaam gestalte. Op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed staan nu ruim zestig elementen.

Veel van de tradities die op de Nationale Inventaris staan zijn lokaal, bijvoorbeeld de Boxmeerse Vaart en het Draaksteken in Beesel. Lokale erfgoedorganisaties - zoals historische verenigingen, musea en archieven - kunnen behulpzaam zijn om het immaterieel erfgoed in hun gemeente te inventariseren, documenteren en presenteren. Maar het is ook een kans om nieuwe doelgroepen aan zich te binden en zicht te krijgen op de cultuur die van generatie op generatie wordt doorgegeven. Kortom: kansen voor beide partijen.

Op deze studiedag praten wij erfgoedorganisaties bij over de UNESCO conventie en het immaterieel erfgoed beleid in Nederland. Verder verkennen wij de mogelijkheden om samen te werken en elkaars werk te versterken.

Studiedag Lokale erfgoedorganisaties en immaterieel erfgoed op zaterdag 31 januari 2015 in Culemborg.

Download hieronder de folder en het inschrijfformulier.

U kunt zich ook opgeven via http://www.volkscultuur.nl/shop/product/Studiedagen/Lokaal-erfgoed-en-immaterieel-erfgoed/62 

Vreugdevuur Scheveningen

Het Vreugdevuur Scheveningen Noorderstrand wordt geplaatst op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland. Dat maakt het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) bekend. Het Vreugdevuur vindt jaarlijks plaats op het Scheveningse strand op oudejaarsavond. Het evenement werd voorgedragen voor plaatsing op de lijst door de organiserende Vreugdevuur Scheveningen, die bestaat uit inwoners van meerdere buurten in Scheveningen dorp.

Oudejaarsavond

In de dagen voor de jaarwisseling, tussen 27 en 31 december, worden duizenden pallets naar het strand gebracht en volgens een bepaald systeem opgestapeld. Hier werken honderden vrijwilligers, jong en oud, samen om de stapel zo hoog mogelijk te maken. Allemaal zijn ze afkomstig uit Scheveningen-dorp. Rond middernacht op oudejaarsavond is het dan zover, de enorme stapel wordt in brand gestoken en iedereen viert samen Oud en Nieuw.

Het vreugdevuur heeft zijn wortels in de illegale kerstbomenverbrandingen in diverse buurten in Scheveningen in de jaren veertig en vijftig. Bij het ‘rausen’, zoals men het verzamelen van de bomen noemde, werden er ook onderlinge geschillen tussen de buurten uitgevochten, soms met gewonden tot gevolg. Maar ook juist het sociale aspect was heel belangrijk. Jongeren gingen samen op kerstbomenjacht en probeerden andere buurten af te troeven door steeds grotere vuren te maken. Buurtbewoners troffen elkaar bij de opbouw van de stapel en het saamhorigheidsgevoel was groot. Helaas zorgen vechtpartijen, inbraken en vernielingen ervoor dat de gemeente Den Haag eind jaren tachtig de verschillende vreugdevuren verbood. In plaats daarvan stelde de gemeente de wijken voor om gezamenlijk één vuur te maken, op het Noorderstrand. Schoorvoetend stemden de Scheveningers in, maar de voorwaarde was wel dat dat vuur dan zo hoog mogelijk mocht worden.

 Sinds 1990 wordt er op het Scheveningse Noorderstrand door de buurten gezamenlijk gebouwd aan het Vreugdevuur. In overleg met de gemeente, politie en hulpdiensten is het vuur met de jaren enorm gegroeid. Niet alleen het aantal pallets nam toe, maar ook het aantal toeschouwers. Het Vreugdevuur Scheveningen Noorderstrand is dus geëvolueerd van versnipperde, illegale kerstboomverbrandingen in diverse Scheveningse buurten tot een groot, georganiseerd evenement. Nog steeds is het samen bouwen, samen zijn en samen vieren de belangrijkste drijfveren voor de organisatoren. Kinderen worden al op zeer jonge leeftijd betrokken bij het Vreugdevuur, de traditie wordt ze met de paplepel ingegoten. Het competitie-element is trouwens niet verdwenen met de regulatie van het vuur: nog altijd wordt er door Scheveningen-dorp met de Scheveningse wijk Duindorp gestreden om het hoogste, beste en mooiste vreugdevuur van Scheveningen.

Immaterieel erfgoed 

De Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland vloeit voort uit de ratificatie door Nederland van het UNESCO Verdrag ter Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoed in 2012. Gemeenschappen kunnen zelf hun immaterieel erfgoed voordragen tot plaatsing op deze lijst. Na toetsing aan de hand van criteria kan de plaatsing bekrachtigd worden. De coördinatie van de Nationale Inventaris is in handen van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE). 

Foto: Dick Teske 

Bijzondere circustentoonstelling

Iedereen kent het circus, maar denkt dan altijd aan de voorstelling. Met de tentoonstelling Hooggeëerd publiek – Komt dat zien, komt dat zien! laat de circuswereld zelf zien hoe het circusleven en de hele cultuur eromheen eruitziet.

De tentoonstelling is tijdens de winteropenstelling, van 29 november tot en met 11 januari, te zien in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem. Bezoekers krijgen een kijkje achter de piste: het vele reizen, het harde werken, de afhankelijkheid van het publiek tot de bijzondere school voor circuskinderen, het circusleven is zeer rijk met een lange, interessante traditie. Wie deze tentoonstelling heeft bezocht, kijkt met andere ogen naar het circus en heeft ook inzicht gekregen in het leven van de circusmensen, de laatste nomaden in Nederland.

Van en door de circusgemeenschap

Normaal gesproken richt een museum zelf een tentoonstelling in. In dit geval heeft het Nederlands Openluchtmuseum de ruimte beschikbaar gesteld aan de Stichting Circus Cultuur om de circusgemeenschap zelf een tentoonstelling te laten maken. Vanwege de vele gespecialiseerde kanten aan het maken van een tentoonstelling, heeft de Stichting Circus Cultuur daarbij veel hulp gekregen van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed. Ook de afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam heeft een flinke bijdrage geleverd door een aantal unieke voorwerpen in bruikleen te geven. Verder heeft de circusgemeenschap zelf voorwerpen ter beschikking gesteld, zodat er een levendige, echte circussfeer kon worden geschapen.

Circusleven in volle gang

De bezoeker van het museum kan het niet ontgaan. In de entreehal hangt iemand aan de trapeze, en er staat een transportwagen met een leeuw. Wie dan nog doorloopt, wordt er steeds aan herinnerd dat er in de kelder van de entreehal een circustentoonstelling is, al was het maar door de aanwezigheid van twee wagens van Strassburger en circusaffiches.

De tentoonstelling is ingericht alsof het circusleven in volle gang is: de affiches worden nog opgehangen, er staat een opgetuigd paard te trappelen om naar binnen te mogen en de clown is duidelijk even weggeroepen terwijl hij zich zat te schminken. De rechthoekige ruimte is met rood-geel gestreept zeildoek herschapen in de ronde vormen van een circustent, waarin op allerlei plekjes foto’s, originele kostuums, films, en in scène gezette taferelen kunnen worden bekeken en beluisterd. 

Tentoonstelling

De officiële opening van de tentoonstelling Hooggeëerd publiek – Komt dat zien, komt dat zien! vindt plaats op zondag 7 december, om 10.30 uur. De openingshandelingen zullen worden verricht door Pammy Boltini, de weduwe van de beroemde circusdirecteur Tony Boltini en spreekstalmeester Robert Ronday, waarna de tentoonstelling zal worden ingezegend door circusaalmoezenier Bernard van Welzenes. Er is ook een echte circusparade over het park van het museum. Het officiële gedeelte van de opening is alleen toegankelijk voor genodigden en voor de pers.

Bezoekers kunnen de tentoonstelling bezoeken van 29 november 2014 tot en met 11 januari 2015. Zie voor openingstijden www.openluchtmuseum.nl.  Meer informatie: Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed 030-2760244 en Stichting Circus Cultuur 033-4553569. 

informatie over de circus tentoonstelling

 OmschrijvingGrootteDownload
circus tentoonstelling artikel 1.0 MBDownload >

circus tentoonstelling

 OmschrijvingGrootteDownload
circus tentoonstelling 8.1 MBDownload >

Lesbrief over Slavernij en slavenhandel

In Nederland wonen veel mensen met een Surinaamse of Antilliaanse achtergrond. Niet iedereen weet dat veel van deze mensen afstammelingen zijn van slaven die door Nederlanders van Afrika naar Amerika werden gebracht. Later reisden hun nakomelingen naar Nederland.

 In de zeventiende en achttiende eeuw vonden inwoners van de Nederlandse Republiek het normaal dat zij andere mensen tot slaaf konden maken. Tegenwoordig denken we daar heel anders over.

Het foute gedrag van mensen die vroeger leefden, kunnen we niet meer herstellen, maar het is belangrijk dat we wel nadenken over het verleden. Als je niets van geschiedenis weet, begrijp je vaak weinig van de mensen om je heen.

Download hier de lesbrief Slavernij en Slavenhandel

Inventarisatie van ambachten

Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) is bezig met het inventariseren van de ambachten die tot ons erfgoed behoren. Onder ambachten verstaan wij technieken en vaardigheden om producten of creaties vakkundig met de hand te maken. Ook is er over elk ambacht een historisch verhaal te vertellen. De kennis wordt doorgegeven van meester op leerling, van generatie op generatie. Veel kennis over oude ambachten dreigt helaas verloren te gaan, doordat geen nieuwe mensen het ambacht leren. Bij een heleboel ambachten, zoals bruidsklompen maken, papierscheppen en Hindelooper schilderwerk, is de kennis en vaardigheid over de techniek nog maar bij een enkeling aanwezig.

Het VIE is bezig met een inventarisatie van traditionele ambachten. Kent u een beoefenaar of beoefent u zelf een ambacht, geef het dan door aan ons (volkscultuur@live.nl).

Oproep

Wat vindt u dat er op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland geplaatst moet worden?

Nederland doet vanaf nu mee met de UNESCO Conventie ter Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoed. Dat betekent in de eerste plaats dat Nederland het immaterieel erfgoed op zijn grondgebied in kaart moet brengen. Die taak is uitbesteed aan het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed. Maar omdat de conventie veel waarde hecht aan een van onderop benadering vragen wij u om met ons mee te denken. Wat vindt u dat er op de Nederlandse inventaris moet. Laat het ons weten! Vul het enquêteformulier in: http://www.traditie.nl/enquete.

Heel hartelijk dank!

Meer weten over immaterieel erfgoed?

 OmschrijvingGrootteDownload
immaterieel erfgoed artikel ineke strouken 2012 9.9 MBDownload >
button immaterieel erfgoed

Korte definitie

Volkscultuur en immaterieel erfgoed hebben allebei te maken met tradities: met de gewoonten en gebruiken die iedereen van huis uit mee krijgt en die van generatie op generatie worden doorgegeven. Volkscultuur omvat alle tradities, en immaterieel erfgoed is een selectie van belangrijke tradities die mensen niet verloren willen laten gaan.
webwinkel

Nieuws

Wij houden u op de hoogte van de ontwikkelingen op het terrein van volkscultuur en immaterieel erfgoed.

Nieuwsbrief

Meld u aan voor de gratis nieuwsbrief die maandelijks verschijnt met nieuws over volkscultuur en immaterieel erfgoed.
vignet traditie.nl