Feestelijke bijeenkomst ter ere van de plaatsing van de 50ste traditie op de Nationale Inventaris

De Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed bestaat bijna twee jaar en viert binnenkort haar vijftigste traditie! Dat is een feestje waard. Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE)organiseert daarom met de Nationale UNESCO Commissie op zaterdag 28 juni aanstaande in Culemborg een bijeenkomst voor alle tradities die al op de Inventaris staan en andere geïnteresseerden. Speciale gasten zijn deze keer jongeren. Zonder jongeren geen overdracht naar de volgende generatie, dus is VIE constant op zoek naar manieren om hen te interesseren voor immaterieel erfgoed. Daarnaast zijn er lezingen en workshops over zaken die met de erfgoedzorg te maken hebben. De plaatsing van de vijftigste traditie op de Nationale Inventaris zal niet onopgemerkt voorbij gaan, dat is een ding dat zeker is. Welke traditie dat is en hoe dit zal gebeuren blijft nog even geheim. U kunt zich nog opgeven voor deze bijeenkomst door een e-mail te sturen naar immaterieelerfgoed@live.nl Download hieronder de folder.

Onderzoek naar maatschappelijke waarden en gevoeligheden van Zwarte Piet

In opdracht van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) heeft onafhankelijk erfgoedspecialist Gábor Kozijn onderzoek gedaan naar een toekomstbestendig sinterklaasfeest. Hij heeft daarvoor twintig betrokkenen geïnterviewd, uit het hele spectrum van liefhebbers en critici. Het rapport – Zwarte Piet. Verkennend onderzoek naar een toekomstbestendig sinterklaasfeest (Utrecht 2014) – kunt u hieronder downloaden. 

Na het heftige debat van vorig jaar was er in de sector behoefte aan meer inzicht. Nauwkeurig is daarom in dit onderzoek in kaart gebracht wat liefhebbers en critici zien als de belangrijkste waarden die verbonden zijn met het sinterklaasfeest en welke elementen van Zwarte Piet discussie oproepen. Ook is gevraagd naar hoe ze aankijken tegen de toekomst van het sinterklaasfeest in Nederland, waarbij over mogelijke oplossingsrichtingen verschillend wordt gedacht.

De resultaten van het onderzoek maken duidelijk dat een gemakkelijke oplossing niet voorhanden is. Er is wel een groeiende roep om dialoog en respect. Ondertussen worstelen de intochtcomités met het debat, dat er vorig jaar hard aan toeging. Zij moeten eind dit jaar weer zorgen voor een sprankelend sinterklaasfeest. Volgens alle liefhebbers zou het sinterklaasfeest een feest moeten zijn van en voor alle Nederlanders, een feest met altijd al een grote samenbindende waarde.

Ook de liefhebbers van een sinterklaasfeest met Zwarte Piet, zo blijkt uit het verkennend onderzoek van VIE, zoeken naar een oplossing. Zij passen ervoor om de komende jaren het feest te moeten vieren in een sfeer van constant debat. Maar zij worstelen ook met de oplossing. Elke mogelijke oplossing roept mogelijk weer debat op. Ook geloven maar weinigen dat een geforceerde oplossing, opgelegd van bovenaf, resultaat zal hebben. Kleinschalige experimenten van onderop bieden dan meer perspectief. Vrijwel alle geïnterviewden verwachten dat er in Amsterdam als eerste geëxperimenteerd zal worden met aanpassingen van Zwarte Piet of andere contrastfiguren naast Sinterklaas. Inmiddels heeft het Sinterklaasjournaal ook aangegeven in te gaan haken op het pietendebat. 

Het decentrale karakter van het feest, met zijn vele honderden intochtcomités, biedt ruimte voor experiment. Uit de interviews in het verkennend onderzoek blijkt dat bijvoorbeeld schoolleiders voor zichzelf een rol zien als bruggenbouwers voor alle kinderen in de klas. Een beetje ondersteuning kunnen zij daarbij, net als de intochtcomités, wel gebruiken. Een dergelijke benadering van onderop heeft als groot voordeel dat niemand wordt gedwongen tot wat dan ook. Uiteindelijk is het de Nederlandse bevolking die bepaalt welke kant het sinterklaasfeest zal opgaan. 

 OmschrijvingGrootteDownload
onderzoek naar zwarte piet 2014 4.9 MBDownload >

Verslag internationale conferentie over de kracht van het ambacht

Voor de internationale conferentie over de kracht van het ambacht van 14 en 15 maart kregen wij zoveel inschrijvingen, dat wij heel wat mensen hebben moeten teleurstellen. Het was ook een buitengewoon interessant en belangwekkend congres, met deskundige sprekers uit eigen land, maar ook uit Japan, Frankrijk, Noorwegen, Engeland en Duitsland. De titel was Ambacht, erfgoed, economie en duurzaamheid. De eerste dag, die werd gehouden in de evenementenhal van designer Piet Hein Eek in Eindhoven, was vooral gericht op beleidsmakers. De tweede conferentiedag vond plaats in Tilburg, in het TextielMuseum, en was bestemd voor erfgoedgemeenschappen, zoals musea. Van dit congres is een uitgebreid verslag gemaakt dat u hieronder kunt downloaden. Wilt u op de hoogte gehouden worden van onze activiteiten dan raden wij u aan om een gratis abonnement op onze digitale nieuwsbrief te nemen.
 OmschrijvingGrootteDownload
verslag internationaal congres ambachten 2014 1.7 MBDownload >

Lesbrief over circuskinderen

lesbrief circuskinderen
Circuskinderen leiden een speciaal leven. Zij reizen het hele jaar door en wonen in een woonwagen. In feite behoren de circuskinderen met hun ouders tot de laatste nomaden in Nederland. Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) vond het tijd om deze circuskinderen eens een keer in het zonnetje te zetten en maakte daarom een lesbrief voor de scholen en voor iedereen die geïnteresseerd is in het circusleven. Deze lesbrief is op 19 april 2014 – de Wereld Circus Dag - aangeboden aan de kinderen van de circusfamilie Freiwald. Circuskinderen leiden een totaal ander leven dan ‘gewone burgerkinderen’. Tegelijk doen ze ook heel veel dingen die andere kinderen ook doen, zoals spelen, televisie kijken en leren. Daarnaast helpen ze van jongs af aan mee, want vooral in de kleinere familiecircussen draagt iedereen zijn steentje bij. Circuskinderen gaan gewoon naar school. Niet naar een gewone school, maar naar de Rijdende School. Een school die meetrekt met het circus. Op deze school leren ze rekenen en schrijven en verder alles wat andere kinderen in Nederland ook leren. Daarnaast krijgen ze circusles van hun ouders en andere familieleden. Om later in een circus te kunnen werken, moeten ze immers het circusvak goed onder de knie hebben. Typerend voor circuskinderen is dat ze verrassend veel talen spreken, vanaf jonge leeftijd geleerd in de praktijk. In de lesbrief wordt uitgelegd hoe het is om te wonen in en te reizen met een circus, hoe de circuskinderen naar school gaan, hoe ze een vak leren, wat ze doen in hun vrije tijd, enzovoort. De lesbrief is feestelijk gepresenteerd in Freiwalds Menagerie Circus in het kader van de Wereld Circus Dag. In veel circussen wordt deze dag gevierd. Freiwald is een echt familiecircus, twee meisjes van de derde generatie Freiwald, 9 en 11 jaar oud, kregen de lesbrief aangeboden. De lesbrief is geschreven door Marcel Bergema, die zelf in het circus heeft gewerkt. Foto: Freiwalds Menagerie Circus

Download hier de lesbrief over het leven van circuskinderen

lesbrief circuskinderen
 OmschrijvingGrootteDownload
lesbrief circuskinderen 2.6 MBDownload >

VIE doet verkennend onderzoek naar toekomst Sinterklaasfeest

Om een escalatie te voorkomen net als vorig jaar, is het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) bezig met de meningen te peilen van betrokken stakeholders over de toekomst van het Sinterklaasfeest. Inzet is: hoe kunnen we het Sinterklaasfeest een toekomst geven en daarbij zo goed mogelijk rekening houden met de gevoelens van alle partijen.
 
Voor veel kinderen en volwassenen is Zwarte Piet bijna nog populairder dan Sinterklaas. Hij zorgt voor de vrolijke noot in het Nederlandse Sinterklaasfeest, is minder stijf dan Sinterklaas en kinderen vinden het leuk om naar al zijn vrolijke capriolen te kijken. Tegenstanders kijken daar wat anders tegen aan: ze vinden het ongelukkig dat iemand die zwart is gecast wordt in een typische knechtenrol en noemen dit discriminerend. De inzet van het verkennend onderzoek is: hoe kunnen we het goede van Zwarte Piet behouden en tegelijk ook rekening houden met de bezwaren. Niemand is gebaat bij een voortdurende discussie, over de hoofden van de kinderen heen.

Verschillende mensen zijn al geïnterviewd, zoals D66 politica Dehlia Timman en Jan van Wijk van het Sint Nicolaas Genootschap. Velen staan nog op het lijstje, nog niet iedereen is geïnterviewd. Het zijn open gesprekken waarin we naar ieders opvattingen vragen over Zwarte Piet, maar tegelijk ook naar creatieve ideëen over hoe we de kracht van Zwarte Piet nog zouden kunnen versterken. Naar verwachting zal het onderzoek eind mei zijn afgerond.

Het ambacht nieuwe stijl is in opmars.

Ambachten zijn bezig met een inhaalslag als drijvende kracht achter een nieuwe vorm van kleinschalige economie, als inspiratiebron voor ontwerpers en als tegenhanger voor de consumptiemaatschappij. Om beleidsmakers hiermee kennis te laten maken en goede voorbeelden uit binnen- en buitenland te tonen, organiseert het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) samen met het Fonds voor Cultuurparticipatie op 14 en 15 maart aanstaande een tweedaagse internationale conferentie met toonaangevende experts onder de noemer 'Ambacht, economie, erfgoed en duurzaamheid'. Met de conferentie willen het VIE en het Fonds mogelijkheden aanreiken voor het opzetten van een structuur om kennis en vaardigheden van het ambacht door te geven in de geest van de UNESCO Conventie ter Bescherming van Immaterieel Cultureel Erfgoed. De veranderende trend rondom ambachten, die op zoveel gebieden van invloed is, biedt een groot aantal aanknopingspunten voor opiniestukken.

Kennis met de handen

Ineke Strouken, directeur VIE: “Jarenlang lag in Nederland de nadruk op het werken met het hoofd in plaats van met de handen. Het ambacht werd vooral getoond op braderieën en in musea, waardoor het voor het grote publiek synoniem werd met een amusant schouwspel, dat herinnert aan voorbije tijden. Statisch en niet meer van deze tijd. Het ambacht is nu een nieuwe weg ingeslagen. Ondanks alle tegenwerking bestaan creatieve ambachten nog steeds en met een nieuw elan. Kleinschalige bedrijfjes, waarin de kennis en technieken van ambachten gebruikt worden voor vernieuwende producten. Andere landen, zoals Duitsland, laten zien dat deze kleinschalige bedrijven een krachtig en interessant onderdeel van de economie kunnen zijn. Hiernaast hebben ambachten als immaterieel erfgoed een belangrijke rol in de cultuur van een land.”

Dutch Design

Kleinschalige bedrijfjes vormen een groeiend onderdeel van een veranderende economie. Authentiek handwerk dat met aandacht gemaakt is en een band heeft met het verleden, oefent een steeds grotere aantrekkingskracht uit op het publiek dat verzadigd is van het zielloze massaproduct. Het traditionele ambacht wordt herontdekt door vermaarde designers die het gebruiken als inspiratiebron om er de wereld mee te veroveren als Dutch Design. Ambachten zoals zilversmeedwerk, vlechtwerk, houtbewerken, koperslaan, kantklossen en papierknipkunst zijn maar enkele voorbeelden die gebruikt worden. Het stoffige imago dat lange tijd rond ambachten heeft gehangen, wordt langzaam maar zeker afgeschud.

Toekomst

Helaas is de situatie in Nederland voor de meeste ambachten nog verre van florissant. Hoewel sommige ambachtslieden de huidige positieve trend oppikken en in staat zijn om deze te gebruiken voor hun bedrijf, is het voor anderen moeilijk om het hoofd boven water te houden. Problemen met het doorgeven van de traditionele technieken, het aanleren van vaardigheden, het vinden van nieuwe leerlingen en het bereiken van een afzetmarkt, zijn maar enkele voorbeelden. Strouken: “Om dit tij te keren is het nodig dat instanties op diverse niveaus het ambacht de helpende hand bieden. Te denken valt aan instanties op landelijk, provinciaal en gemeentelijk niveau, onderwijsinstellingen, maar ook organisaties op het gebied van erfgoed en musea. Het beleid moet veranderen om ervoor te zorgen dat de positieve trend voor ambachten die in de samenleving zichtbaar is, bestendigd kan worden. Alleen dan kan het ambacht weer de plaats in de maatschappij krijgen die het verdient en is zijn toekomst werkelijk gewaarborgd. Ik hoop dat wij met deze conferentie een flinke stap kunnen zetten in het behouden van ambachten voor de toekomst.” Op de internationale conferentie buigen 130 buiten- en binnenlandse deskundigen zich twee dagen lang over deze vraag.

Gouden Handen, Ambachten in Nederland

Aan het ambacht herken je de hand van de meester. Deze kennis laten we toch niet verloren gaan? Dat mag het motto heten van het boek Gouden Handen, ambachten in Nederland dat in het kader van het Jaar van de Ambachten verschenen is.

Ambachten zijn belangrijk immaterieel erfgoed. In haar conventie over het immaterieel erfgoed heeft UNESCO er de aandacht voor gevraagd. Voor het Nederland Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed vormen de ambachten dit jaar een speerpunt. Allemaal met het doel om de ambachten goed op de kaart te zetten en de ambachtsmensen te ondersteunen bij het enthousiasmeren en doorgeven van hun kennis aan jongere generaties.

In het boek Gouden handen, ambachten in Nederland vertellen ruim veertig ambachtslieden over de passie voor hun ambacht. Het boek is geïllustreerd met vele prachtige foto’s en brengt zo tot uitdrukking met hoeveel kennis, zorg en aandacht de ambachtsmensen hun vak beoefenen. Van de ornamentsnijder tot de papierschepper, van de koperslager tot de molensteenmaker. Voor elk van hen vormt het ambacht een groot deel van hun leven en identiteit. Daarnaast geven twaalf opinieleiders hun mening over het belang van ambachten voor onze moderne samenleving.

Er is sprake van een groeiende waardering voor het handwerk. Wat vooral aanspreekt is de zorg en de aandacht die spreekt uit de uiteenlopende producten, stuk voor stuk met de hand gemaakt en daarom uniek. Ambachten zijn belangrijk voor onze economie, maar ook voor onze culturele identiteit. Toch hebben veel ambachtslieden moeite om het hoofd boven water te houden en is er zorg voor de toekomst. De kennis om een ambacht te beoefenen werd van oudsher doorgegeven van meester op leerling. Nu is er vaak geen nieuwe generatie die het ambacht kan voortzetten.

Gouden Handen gaat in op het belang van ambachten voor onze samenleving en waarom het belangrijk is om een toekomst te creëren voor ambachten.

Het boek is te bestellen voor 15,00 plus 2,50 euro verzendkosten in de webwinkel. 

Inventarisatie van ambachten

Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed (VIE) is bezig met het inventariseren van de ambachten die tot ons erfgoed behoren. Onder ambachten verstaan wij technieken en vaardigheden om producten of creaties vakkundig met de hand te maken. Ook is er over elk ambacht een historisch verhaal te vertellen. De kennis wordt doorgegeven van meester op leerling, van generatie op generatie. Veel kennis over oude ambachten dreigt helaas verloren te gaan, doordat geen nieuwe mensen het ambacht leren. Bij een heleboel ambachten, zoals bruidsklompen maken, papierscheppen en Hindelooper schilderwerk, is de kennis en vaardigheid over de techniek nog maar bij een enkeling aanwezig.

Het VIE is bezig met een inventarisatie van oude ambachten. Kent u een beoefenaar of beoefent u zelf een ambacht, geef het dan door aan ons (volkscultuur@live.nl).

Oproep

Wat vindt u dat er op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed in Nederland geplaatst moet worden?

Nederland doet vanaf nu mee met de UNESCO Conventie ter Bescherming van het Immaterieel Cultureel Erfgoed. Dat betekent in de eerste plaats dat Nederland het immaterieel erfgoed op zijn grondgebied in kaart moet brengen. Die taak is uitbesteed aan het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Immaterieel Erfgoed. Maar omdat de conventie veel waarde hecht aan een van onderop benadering vragen wij u om met ons mee te denken. Wat vindt u dat er op de Nederlandse inventaris moet. Laat het ons weten! Vul het enquêteformulier in: http://www.traditie.nl/enquete.

Heel hartelijk dank!

Meer weten over immaterieel erfgoed?

 OmschrijvingGrootteDownload
immaterieel erfgoed artikel ineke strouken 2012 9.9 MBDownload >
button immaterieel erfgoed

Korte definitie

Volkscultuur en immaterieel erfgoed hebben allebei te maken met tradities: met de gewoonten en gebruiken die iedereen van huis uit mee krijgt en die van generatie op generatie worden doorgegeven. Volkscultuur omvat alle tradities, en immaterieel erfgoed is een selectie van belangrijke tradities die mensen niet verloren willen laten gaan.
webwinkel

Nieuws

Wij houden u op de hoogte van de ontwikkelingen op het terrein van volkscultuur en immaterieel erfgoed.

Nieuwsbrief

Meld u aan voor de gratis nieuwsbrief die maandelijks verschijnt met nieuws over volkscultuur en immaterieel erfgoed.
vignet traditie.nl