Kamervoorzitter Gerdi Verbeet heeft het eerste exemplaar van het boekje Sinterklaas op de Schaats in ontvangst genomen. In het boek vertellen bekende Nederlanders over hun persoonlijke tradities. Gerdi Verbeet is één van de geïnterviewden. Ze vertelt daarin over haar politieke interesse die al vroeg in haar jeugd is ontstaan.

In het boek Sinterklaas op de Schaats vertelt Gerdi Verbeet over de traditie om samen met haar moeder te stemmen. ´Mijn moeder maakte van het stemmen iedere keer een feestje. Dan mocht ik mee het stemhokje in om het vakje met een potlood rood te maken. Dat ben ik nooit vergeten. Ik ruik dat hokje nog als ik eraan denk. Nu vind ik het weer bijzonder dat ik ook mijn eigen kinderen heb meegenomen naar het stemhokje.

Het boek Sinterklaas op de schaats verschijnt ter gelegenheid van het Jaar van de Tradities georganiseerd door het Nederlands Centrum voor Volkscultuur. De initiatiefnemers van het boek willen mensen stimuleren om over tradities na te denken en ze te delen met anderen. Gerdi Verbeet: ´Ik vind het belangrijk om tradities in ere te houden. Het is iets dat mensen bindt.´

De overhandiging vond plaats in haar kantoor in het gebouw van de Tweede Kamer. Mevrouw Verbeet was op haar vrije dag speciaal uit haar woonplaats Amsterdam naar Den Haag gekomen in gezelschap van haar kleinzoon, want het was haar ‘oma oppasdag’. Ook Annette Meere, medewerker Bureau Voorzitter Griffier en Presidium, was met haar kleinkind aanwezig.
Tijdens de overhandiging ontspon zich een gesprek waarin de Kamervoorzitter haar politieke wortels verklaarde. Ze is geboren in een groot gezin op het Bickerseiland in Amsterdam, waar de familie in partijpolitieke zin was verdeeld in een socialistische en communistische tak. ´De ooms uit de verschillende richtingen werden bij de verjaardagsvisites aan weerszijde van de huiskamer geplaatst,´ aldus mevrouw Verbeet.
Ze schetste de warmte die ze in haar jeugd ondervond van haar grootouders, waarbij ze op zondagmorgen bij oma in bed kroop die haar dan spannende verhalen vertelde. Ook dat werd een traditie, want dat doet zij nu weer bij haar kleinkinderen.

Sinterklaas op de Schaats begint met een interview met de Goedheiligman zelf, dat net als de verhalen van de prominente Nederlanders, onder wie Philip Freriks, Henk Westbroek en de gebroeders Anker is opgetekend door Frans van der Beek. Deze verhalen worden afgewisseld door verhalen over tradities van nieuwe Nederlanders. Sinterklaas op de Schaats is een uitgave van Pharos en het Nederlands Centrum voor Volkscultuur.

Sinterklaas op de Schaats is te bestellen door € 7,50 over te maken op giro 810806 ten name van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur onder vermelding van de titel.

Heb je wel gehoord van de zilveren vloot?

Een tentoonstelling maken, een evenement organiseren of een boek uitgeven, het kost allemaal geld dat er te weinig of helemaal niet is. De normale exploitatie levert al hoofdbrekens genoeg op, laat staan nieuwe activiteiten. Er is genoeg geld in Nederland. De vraag is echter hoe je geldbronnen kunt vinden en aanboren. Daarom hebben het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en Kunst en Cultuur Overijssel een handleiding ontwikkeld met handvatten voor fondsen- en sponsorwerving in de erfgoedsector.

Bij het organiseren van culturele activiteiten komt veel kijken. Het is daarom altijd raadzaam om een gedegen projectplan en een plan van aanpak voor de fondsenwerving op te stellen. Dat beperkt de kans op onverwachte tekorten. Het is ook goed om het potentieel van de eigen organisatie in kaart te brengen. Vaak hebben vrijwilligers bepaalde know-how die goed aan te wenden is. Het kan verfrissend zijn om bij het zoeken naar middelen het blikveld te verruimen en ook buiten de gebaande paden te treden.

In de handleiding Heb je wel gehoord van de zilveren vloot? worden de vele mogelijkheden die voor het werven van geld benut kunnen worden in kaart gebracht. Met de informatie en de checklists wordt inzicht verkregen in de potenties binnen en buiten de organisatie. Ook is er veel aandacht voor de manieren waarop extra middelen kunnen worden aangeboord, bijvoorbeeld collecteren, direct mail, verkoopacties, sponsoring en loterijen. Naast checklists biedt deze handleiding stappenplannen, begrotingsmodellen en een lijst van relevante fondsen. Deze handleiding biedt praktijkgerichte richtlijnen die voor kleine culturele organisaties van grote waarde kunnen zijn.

Heb je wel gehoord van de zilveren vloot? Handleiding fondsenwerving voor de erfgoedsector is te bestellen door 17,50 euro (inclusief 2,50 euro verzendkosten) over te maken op giro 810806 t.n.v. het Nederlands Centrum voor Volkscultuur o.v.v. geld.  

Tradities functioneren als motor van de samenleving en geven richting en vorm aan godsdienstbeleving, recht, politiek, kunst en sociale praktijken rondom belangrijke levensloopmomenten zoals geboorte en huwelijk. Tradities geven houvast en laten zien wie je bent en waar je staat. Tradities zijn echter ook dynamisch en worden steeds weer aangepast aan eigentijdse behoeften en verlangens.

Het belang van tradities op het snijvlak van continuïteit en verandering is het thema van de nieuwste aflevering van Levend Erfgoed. Vakblad voor public folklore & public history, dat haar zesde jaargang ingaat in een geheel vernieuwde en verfriste vormgeving, waarmee dit tijdschrift ook weer helemaal up to date is gebracht.

Dit jaar, 2009, is het Jaar van de Tradities. Het Jaar van de Tradities wil een bijdrage leveren aan de bewustwording van het belang van tradities en rituelen. Daarin past ook dit themanummer van Levend Erfgoed. Deze aflevering wil bijdragen aan een betere doordenking van het begrip traditie en wil tegelijk ook reflecteren op de erfgoedpraktijk van instellingen en organisaties die projecten rondom tradities willen ontwikkelen.

Historici en antropologen waren lange tijd afkerig van het begrip traditie, niet alleen omdat het weinig toepasbaar leek op de dynamische ontwikkelingen in de moderne samenleving, maar ook omdat tradities teveel een tijdloze continuïteit met vroeger zouden suggereren. Ook in het dagelijks leven lieten mensen zich minder leiden door tradities. De protestgeneratie van de jaren zestig zette zich bijvoorbeeld af tegen de tradities van de ‘oude’ generatie.

Des te opmerkelijker is de hernieuwde populariteit van tradities, die te maken heeft met een hernieuwde behoefte aan een bezinning op de eigen identiteit in een snel veranderend Europa. Waar komt toch de persistentie van tradities vandaan, zo vraagt de befaamde Amerikaanse hoogleraar folklore studies Simon Bronner zich af in het fundamentele openingsartikel van deze aflevering.

Zoals de psychologen Van Halen en Westerhof laten zien blijkt het met name de context van ‘andersheid’ te zijn die je bewust doet worden van de eigen identiteit.  In één van de artikelen wordt het voorbeeld van migranten in Nederland behandeld, die in hun ‘Nederlandse’ interieur veel waarde hechten aan voorwerpen uit het land van herkomst. Toch is er ook veel veranderd. Tradities worden niet meer automatisch overgenomen van vorige generaties, jongeren stellen tegenwoordig hun eigen keuzebiografie samen, waarbij ze putten uit tradities van all over the world.

Uit deze aflevering van Levend Erfgoed blijkt dat tradities ook gebruikt worden in een erfgoedcontext. Jaap Kerkhoven behandelt het voorbeeld van levende geschiedenis in openluchtmusea zoals het Zuiderzeemuseum, waarin bezoekers zich voor hun dagelijks leven hier en nu laten inspireren door tradities van vroeger. Voor een deel is het een vorm van nostalgie, voor een ander deel staat het voor een dynamische omgang met tradities.

Ook binnen de sector van het cultuurtoerisme zijn tradities populair, in verre landen wil de hedendaagse cultuurtoerist zich onderdompelen in de cultuur van het land dat hij bezoekt. Traditionele huwelijksceremonies net zo goed als rituelen rond de uitvaart. Tegenwoordig zijn er zelfs arrangementen waarbij je besnijdenisceremonies kunt bijwonen. Hoe ver kun je daarin gaan? De bevolking zelf heeft niet altijd zin om zich in zijn intiemste momenten omringd te weten door toeristen. Veel van de getoonde rituelen zijn daarom in scène gezet, louter en alleen voor de toeristen.

Levend Erfgoed wordt afgesloten met een interview met de directeur van de Stichting Cultureel Erfgoed Zeeland die in zijn provincie allerlei projecten heeft ontwikkeld in het kader van het Jaar van de Tradities. Daaruit blijkt dat tradities – omdat ze dicht bij de belevingswereld van mensen liggen – zich heel goed lenen om interesse op te wekken voor erfgoed, maar ook om de cultuurparticipatie te verhogen.

Levend Erfgoed. Vakblad voor public folklore & public history wordt uitgegeven door het Nederlands Centrum voor Volkscultuur (zie www.volkscultuur.nl). Het themanummer over tradities is verkrijgbaar door 10 euro over te maken op girorekening 810806 van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur in Utrecht, onder vermelding van themanummer tradities Levend Erfgoed.

Jongeren houden van dynamische tradities. Dat is te lezen in Allemaal Anders. Jongeren in Nederland door Roanne van Voorst. Het boek is een uitgave van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur en verschijnt in het kader van het Jaar van de Tradities 2009. Allemaal Anders is een boek over jongerencultuur waarin de auteur een aantal jongeren van diverse culturele en etnische achtergronden aan het woord laat. In een cultureel divers Nederland hechten deze jongeren opvallend veel waarde aan tradities en daarmee aan hun identiteit.

In een snel veranderende samenleving komen jongeren vaak in contact met andere culturen. Juist bij deze uitwisseling komen jongeren hun eigen normen en waarden tegen. Ze worden zich bewust van de eigen cultuur en hebben de behoefte deze uit te dragen. Daarbij nemen ze tradities en gewoonten van elkaar over. Deze culturele uitwisseling is dynamisch en verandert snel.

De jongeren die aan het woord komen zijn zich heel bewust van wie ze zijn. Jongeren hebben in hoge mate de behoefte om ergens bij te horen en een groepscultuur uit te dragen. Dat hoort bij het complexe proces van identiteitsvorming. In een multiculturele samenleving valt hen des te meer op dat ze een andere opvoeding hebben gehad dan hun vrienden. Er bestaat ook niet één jongerencultuur, iedereen is verschillend. Juist doordat deze verschillen zichtbaar worden, komt de eigen identiteit naar boven.

Van Voorst laat onder andere Molukse, Antilliaanse, Chinese, Marokkaanse, Poolse en Nederlandse jongeren aan het woord. Ze vertellen hoe ze zich voelen in de Nederlandse maatschappij. Ze zien dat er soms botsingen tussen culturen plaatsvinden. Ze vinden het niet raar dat er problemen kunnen ontstaan als je met een andere achtergrond en opvoeding naar Nederland komt. De Marokkaanse Fahd geeft een voorbeeld: ‘Het is voor Marokkaanse ouders soms lastig om een opvoedingsmanier te vinden die past bij het Nederlandse leven. In Marokko is de school letterlijk een verlengstuk van de opvoeding. Dat is ook de reden dat veel Marokkaanse ouders niet komen opdagen op ouderavonden: ze hebben zoveel vertrouwen in de school, dat ze geen rol voor zichzelf weggelegd zien.'

Jongeren dragen hun tradities die ze van huis uit meekregen uit, maar ze geven ook tradities en eigenschappen aan elkaar over. Zo vertelt Nathan die van Molukse afkomst is: ‘Als ik een vergadering leid, dan doe ik dat op de Nederlandse, zakelijke manier. Op de Molukse manier zou er namelijk niets van terecht komen. Maar na die Hollandse vergadering dan is het wel tijd voor Molukse gezelligheid!’ Ook de Nederlandse jeugd wordt zich bewuster van de eigen identiteit door de komst van nieuwe culturen. De Nederlandse jeugd heeft het druk, is vrij opgevoed en drinkt behoorlijk veel. Dat staat in groot contrast bij jongeren van bijvoorbeeld streng islamitische ouders. Ook Nederlandse jongeren zijn nieuwsgierig naar nieuwe culturen. Astrid: ‘Mijn ouders koken heel traditioneel; aardappels, vlees, groente. Wij experimenteren juist met nieuwe gerechten zoals sushi.'

Allemaal Anders verschijnt in het kader van het Jaar van de Tradities 2009. Dit themajaar is in het leven geroepen door het Nederlands Centrum voor Volkscultuur. Het Jaar van de Tradities moet een bijdrage leveren aan de bewustwording van het belang van tradities en rituelen.

Allemaal Anders is te bestellen door 14,75 euro over te maken op giro 810806 t.n.v. het Nederlands Centrum voor Volkscultuur in Utrecht o.v.v de titel.

Hoewel er vaak gezegd wordt dat veel verloren gaat, zijn er wellicht nog nooit zoveel Nederlandse tradities geweest als nu. De waaier van typisch Nederlandse cultuurverschijnselen is heel breed. Sinterklaas is volgens recent onderzoek de populairste traditie, suikerfeest staat op 14 en zelfs het Acht Uurjournaal kijken haalt het in het overzicht van de belangrijkste Nederlandse tradities. Tradities zitten in de kleine dingen van het menselijk samenleven. In alledaagse culturele uitingen, in rituelen en in sociale praktijken. Tradities zijn de culturele bagage die je van huis uit hebt meegekregen.

Die enorme rijkdom van Nederlandse tradities en trends staat centraal in het Alledaagse leven. Tradities & trends in Nederland. In maar liefst 35 delen biedt de verzamelreeks van Waanders Uitgevers een actueel en toegankelijk geschreven overzicht van de Nederlandse cultuur van alledag. Wie wil weten waarom wij de dingen doen zoals we doen, vindt de antwoorden terug in deze reeks. Elk deel gaat in op één bepaald thema. Zo komen bijvoorbeeld eten en drinken aan bod, maar ook vakantie, carnaval, wonen, trouwen, geboorte, knutselen en kermis.

het Alledaagse leven is een reeks die je niet kunt missen als je wilt begrijpen hoe de Nederlandse samenleving in elkaar steekt.  

Meer lezen over de reeks, over de 35 delen of over de auteurs en redactieleden? Neem een kijkje op www.hetalledaagseleven.nl.

Vanwege hun enorme verdiensten voor de Nederlandse circuscultuur, reikt de Vereniging van Nederlandse Circus Ondernemingen (VNCO) op zaterdag 18 april aanstaande de Gouden Chapiteausleutel en dito oorkonde uit aan de zestigjarige Club van Circusvrienden Nederland. De uitreiking vindt plaatst in Turnhout, vlak over de grens bij Tilburg. In het kader van de Europese Dag van het Circus zal de uitreiking een feestelijk karakter dragen. In de piste van het Staatscircus van Moskou-Holiday ontvangt de voorzitter van de Club van Circusvrienden Nederland, Frans Cuijpers, het ereteken uit handen van Ineke Strouken (directeur van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur) en Ria Oomen (Europarlementariër voor het CDA).
 
De VNCO, waarin tal van Nederlandse circusondernemers zijn verenigd, reikt de onderscheiding - een maquette en oorkonde - jaarlijks uit aan een persoon of organisatie die zich op opvallende wijze inspant voor het circus. De naam (en de vorm) van de prijs verwijzen naar een klassieke grap in het circusmetier, waar een nieuwkomer nog wel eens naar de directiewagen werd gestuurd ‘om even de chapiteausleutel te halen’. Terwijl je een tent niet kunt afsluiten.

Door nu wél een chapiteausleutel – en nog wel een gouden – te creëren, symboliseren de bedenkers het bijzondere van de onderscheiding: erkenning van een uitzonderlijke prestatie met een uitzonderlijk kleinood waaruit het grote respect voor en het vertrouwen in de ontvanger spreekt.

De in de VNCO verenigde Nederlandse circussen zijn bijzonder tevreden over deze unieke club van circusvrienden en waarderen die van harte met de toekenning van de Gouden Chapiteausleutel.

Voor meer informatie neemt u contact op met de voorzitter van de VNCO: Adri Lammers
(06-10497227).

European Circus Day 2009

Do not forget to celebrate the second European Circus Day, organized by the European Circus Association, on Saturday 18 April 2009.

With the organisation of the European Circus Day, we would like to increase the interest in the circus as a special form of art and culture, underlining its continuous importance and its international character. This year, the European Circus Day is celebrated within the scope of 2009 as the European Year of Creativity and Innovation. In many countries, circuses and circus schools are finalizing their activities.

In the Netherlands, the Nederlands Centrum voor Volkscultuur (NCV) fulfills a coordinating function, in cooperation with the Vereniging van Nederlandse Circusondernemingen (VNCO), the ECA and the Club van Circusvrienden Nederland (CvCN). Among all the activities, a flyer naming all Dutch circuses will be published on April 18. At Circus Herman Renz in Dordrecht and Circus Alberto Althoff in Fijnaart there will be Open Days.

In Belgium, a show with over 50 artists from circus schools will take place in Brussels, while in Tournai the Moscow State Circus (Holiday) will invite to the presentation of the 'Gouden Chapiteau Sleutel' (Golden Chapiteau Key) by the VNCO and an exhibition.

Lots of activities also in Budapest: Three gala performances are staged at the circus building, and students of the circus school perform on a podium in front of the building. In a small cage positioned in the big cage, journalists are invited to have a very close look at the lions. Music, street performances and an exhibition at the TRAFO centre for modern art will round off the Hungarian events.

Cirque Arlette Gruss will invite to an Open Day in Valenciennes, France, and also its new big top 'Cathédrale' can be admired.

All circus organizations in Finland have worked together to produce a nice poster. Their activities are coordinated by the Finnish Circus Information Centre. Also, a discussion forum called 'Circus Today and Tomorrow' for culture politicians and circus professionals will be held in Helsinki.

In the United Kingdom, the activities are coordinated by the Circus Development Agency and will take place at, among others, Zippo’s Circus in London and the Great British Circus in Grimsby, and in Spain by the Associació de Professionals de Circ de Catalunya. In Barcelona, the XVI Monocyclists' meeting will take place on the European Circus Day.

Circus fans want to turn the second European Circus Day into a success. In Switzerland, they have contacted all circuses and the media. Italian Circo Moira Orfei is preparing an event in cooperation with the TV and also the Circus Academy of Verona will devote its attention to the Circus Day. In Cascina, a performance of the children of the 'Scuola di Piccolo Circo di Cascina' and professional artists will be combined with a conference about the circus world.

Baltijos Cirkas of Lithuania organizes a clowns exposition and a 'historical hour' (with a lecture etc.) in Kaunas and the youth circus studio Dzukia dedicates a show to the ECD in Druskininkai. In the Russian city of Perm, the Center of Circus Arts prepares an Open Day, workshops and a special show.

The Swedish Circus Academy prepares a photo exhibition in shop windows in Växjö, an exhibition of circus posters, circus attributes and a special show.

The ECA has published an overview of all planned activities on its website www.europeancircus.info. More than 100 activities will take place, so altogether we can underline that Circus is Culture for the Millions.

The European Circus Association represents the European circuses towards authorities and the general public. The ECA seeks to promote circus art and culture and to protect this important part of our common cultural heritage. ECA President Urs Pilz also serves as vice-president and artistic director of the International Circus Festival in Monte-Carlo. Nearly all renowned European circuses are members of the ECA.

For more information: a.oudenes@europeancircus.info