HILVERSUM - De mensen in Nederland vinden pakjesavond op 5 december de belangrijkste traditie binnen de eigen contreien. Dat blijkt uit een onderzoek onder duizenden inwoners van ons land. Het is gehouden door het Nederlands Centrum voor Volkscultuur.
 
De resultaten werden zaterdag bekendgemaakt bij de opening van het Jaar van de Tradities door koningin Beatrix in Hilversum. Op de tweede plaats staat het optuigen van een kerstboom en op de derde plek de combinatie Koninginnedag en vrijmarkt. 

De combinatie oliebol/oudejaar eindigde op de vierde plaats, gevolgd door Pasen/eieren verven. Het instellen van het carnavalsfenomeen Raad van Elf staat op zes, het uitdelen van beschuit met muisjes op zeven.

Het kaarsjes uitblazen/verjaardag vieren behaalde de achtste plaats op het ereschavot, Sint Maarten kwam op negen en haring happen op tien.

Bevrijding

Het memoreren van de Bezetting en de Bevrijding op 4 en 5 mei haalde nog de dertiende plaats, meteen gevolgd door het Suikerfeest. Het aanheffen van het Wilhelmus komt op de lijst van honderd tradities verrassend niet voor.

Op 29 staat toch nog altijd de kerkgang, op 34 de fietscultuur, op 36 prinsjesdag en op 45 'hard werken'. Opmerkelijk zijn 'e-mails lezen' op 56 en besnijdenis van jongens op 74.

De ondervraagden konden niet uit voorbeelden kiezen, maar moesten zelf tradities aandragen die ze voor zichzelf of voor ons land als geheel van belang vinden.

Tentoonstelling

Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur brengt dit jaar de tradities en rituelen in Nederland in beeld met onder andere een reizende tentoonstelling.

Het Centrum is een landelijk instituut voor de cultuur van het dagelijks leven en het immaterieel erfgoed. Het doel van het centrum is zichtbaarheid en besef van historische achtergronden. Het centrum ondersteunt organisaties op het terrein van volkscultuur, regionale geschiedenis, folklore en volkskunst.

Elsevier, 2 november 2008

RVD/KH: Koningin opent Jaar van Tradities 2009

Hare Majesteit de Koningin opent zaterdagochtend 1 november op Landgoed Zonnestraal in Hilversum het Jaar van de Tradities 2009. Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur maakt in dit jaar de tradities en rituelen in Nederland zichtbaar, met onder andere een reizende tentoonstelling.

Volgens het centrum kent Nederland een verscheidenheid aan tradities. Tijdens de opening maakt het centrum naar aanleiding van een wetenschappelijk onderzoek honderd belangrijke tradities in Nederland bekend.

Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur is een landelijk instituut voor de cultuur van het dagelijks leven en het immaterieel erfgoed. De doelstelling van het centrum is het toegankelijk maken en promoten van de (historische) achtergronden. Het centrum ondersteunt organisaties op het terrein van volkscultuur, regionale geschiedenis, folklore en volkskunst.

Mededeling aan redacties (niet voor publicatie)

Accreditatie (tot donderdag 30 oktober, 12.00 uur): onder vermelding van naam, naam medium en contactgegevens via email: directie@volkscultuur.nl

Gezien de beperkte ruimte bestaat de mogelijkheid dat voor visuele media een toelatingsregeling van kracht is. Indien dit het geval is, ontvangt u hierover op vrijdag 31 oktober per email bericht.

Meer informatie: Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur, Ineke Strouken en Albert van der Zeijden (030 - 2760244), www.volkscultuur.nl

Rijksvoorlichtingsdienst, tel. 070 - 3564142,  www.koninklijkhuis.nl

30 september 2008 / 10.15 uur / nr. 227

Op zoek naar Nederland

Nederland zoekt zijn identiteit. Net als zo’n honderd jaar geleden. Begin vorige eeuw gingen volkskundigen aan de slag om onze tradities te redden. Het eiland Marken werd een gewilde attractie en het Openluchtmuseum bewaarde onze klompen.

Op de CDA-familiedag in het Openluchtmuseum twee weken geleden benadrukte premier Balkenende het nog maar eens: de belangstelling voor geschiedenis neemt toe. Temidden van de internationalisering en globalisering zijn we op zoek naar onze eigenheid.

Aan het begin van de twintigste eeuw werd het nationale gevoel vooral gezocht in de volkscultuur. Duizenden Nederlanders stroomden september 1919 naar het Openluchtmuseum in Arnhem om zich drie dagen lang te vergapen aan allerhande volksvermaken en een keur van kleurige klederdrachten: het Vaderlandsch Historisch Volksfeest. Voor het oog van de camera trok een bonte stoet van klootschieters en drakenstekers voorbij. Toeschouwers applaudiseerden enthousiast bij het zien van Urker vissers of een Marker bruiloft.

De snelle modernisering van die tijd bracht dergelijke tradities in gevaar. Volkskundigen luidden de noodklok en probeerden te redden wat er te redden viel. Zo opende het Nederlands Openluchtmuseum in 1918 haar deuren ter behoud van het plattelandserfgoed. Het eiland Marken werd onderwerp van studie én een toeristische attractie. Volkskundige D.J. van der Ven legde de folklore in de jaren twintig vast op film.

In Andere Tijden uitgebreid gebruik van archiefbeelden en speciaal voor deze uitzending liet het programma twee werken van componist Julius Röntgen voor de folkloristische 'Lentefilm' door pianist Kees Wieringa uitvoeren.

Andere Tijden, 9 oktober,  Nederland 2, 21.25 uur

In het Noord-Brabantse Moergestel, een dorp onder de rook van Tilburg, vindt op 7 september een Landjuweel plaats. Dit is het grootste evenement dat de Brabantse gilden kennen. Het wordt om de zeven jaar gehouden. Er doen duizenden gildebroeders en -zusters aan mee en er worden 40.000 bezoekers verwacht.

Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur grijpt deze gelegenheid aan voor de presentatie van een bijzonder evenement. Voor de eerste keer wordt Nederland Ontmoetingsland opgevoerd. Op een vernieuwende manier die aansluit bij de beleving van de mens van nu, laat dit project zien dat de Nederlandse (volks)cultuur vanaf het begin van de jaartelling is beïnvloed door instromers. De opvoering van Nederland Ontmoetingsland in Moergestel is een première.

Het is de bedoeling om het het programma volgend jaar door Nederland te laten reizen. Daarbij zal steeds samenwerking worden gezocht met plaatselijke groepen. In Moergestel wordt het project gerealiseerd in samenwerking met de culturele stichting WieKentKunst. 

Historische presentatie 

Nederland Ontmoetingsland is vormgegeven als een doolhof. Al van verre wordt de aandacht gevestigd op het evenement door de reuzen van de gemeente Oisterwijk (3), van de gemeente Tilburg (3) en van Boxtel. Bij de entree tot het imaginaire land staan Romeinse wachters. Zij heten de bezoeker welkom. Achtereenvolgens maakt de bezoeker kennis met de Romeinen, de tijd waarin het christendom naar Nederland werd gebracht, de Spanjaarden, de Fransen en de Molukkers.

In het tweede deel van Nederland Ontmoetingsland ervaart de bezoeker dat de gebruiken omtrent geboorte, huwelijk en dood overal ter wereld hetzelfde gevoel uitdrukken. De Nederlandse tradities rond deze drie kernthema’s uit het menselijk leven worden in drie eenakters uitgebeeld. Deze eenakters zijn door Jan Smeets speciaal voor Nederland Ontmoetingsland geschreven. Aan het eind van zijn reis ontmoet de bezoeker groepen van immigranten uit Turkije, Rusland en Centraal Afrika. Zij laten de bezoeker hun folklore rond geboorte en huwelijk delen. 

Het voorplein van Nederland Ontmoetingsland is vormgegeven als een dorpsplein. Het leven in de 19de eeuw wordt hier nagespeeld. Op weg van het dorpsplein naar Nederland Ontmoetingsland, ontmoet de bezoeker vier vertellers. Zij brengen door middel van speciaal voor deze gelegenheid geschreven verhalen vier historische bewoners van Nederland Ontmoetingsland tot leven. De bezoeker kan zich zelfs letterlijk in de plaats van deze persoon verplaatsen. Hoe dat gaat? Dat is een creatief geheim dat alleen de bezoeker meemaakt.

Hoe en waar

Nederland Ontmoetingsland vindt plaats op zondag 7 september. Het duurt van 12.00 uur tot 17.00 uur. Het speelt zich af op het festivalterrein van het Landjuweel. Dit terrein ligt langs de weg van Moergestel naar Oisterwijk. De route is goed aangegeven. Er zijn  twee  grote (gratis) parkeerterreinen. Moergestel is via de A 58 (Tilburg-Eindhoven) gemakkelijk te bereiken. Een bezoek aan het Landjuweel en aan Nederland Ontmoetingsland is gratis.

Organisatie:
- Nederlands Centrum voor Volkscultuur
- Levende Geschiedenis Onbegrensd
- Federatie Folkloristische Groepen Nederland
- WieKentKunst 

Doe mee met het onderzoek naar de belangrijkste tradities en rituelen in Nederland!

Het Nederlands Centrum voor Volkscultuur is een lijst aan het samenstellen van de belangrijkste tradities en rituelen in Nederland. Daarom vragen wij aan iedereen om ons hun tien belangrijkste tradities op te sturen. Dat kan door de enquête op de website in te vullen of door gewoon een briefje te schrijven naar Nederlands Centrum voor Volkscultuur, F.C. Dondersstraat 1, 3572 JA Utrecht.

Tradities, klein en groot, spelen een belangrijke rol in elk mensenleven. Op belangrijke levensmomenten zoals geboorte, huwelijk en dood. In de feestcultuur, maar ook op het werk en thuis. Vaak gaat het om ingeslepen gewoonten en gebruiken. Sommige van deze tradities zijn betrekkelijk recent, terwijl andere op een lange geschiedenis kunnen bogen en al vele eeuwen in Nederland belangrijk worden gevonden. Het kan gaan om tradities die misschien alleen bekend zijn in uw eigen woonplaats of familie. Of om tradities die in heel Nederland in ere worden gehouden. U mag het zeggen. In de enquête kunt u invullen welke tradities voor u belangrijk zijn.

Uw medewerking is heel belangrijk. Op basis van de inzendingen zullen wij een boek samenstellen waarin de historische achtergronden van de meest genoemde tradities een plaats zullen krijgen en door middel van heel veel foto's op een gevarieerde wijze in beeld zullen worden gebracht. Vul de enquête nu in, zodat ook uw stem meetelt.

Zeg het voort!

Het is inmiddels tien jaar geleden dat een uniek archief tot stand kwam over de cultuur van het dagelijks leven. Op 15 mei 1998 hebben zo’n 50.000 Nederlanders een `Brief aan de toekomst’ geschreven, waarin ze al hun belevenissen van die dag beschreven. Het gaat om hele gewone en alledaagse dingen: hoe ze opstonden, wat voor kleren ze aantrokken en vervolgens wat ze thuis of op hun werk deden. Met al die dagbeschrijvingen ontstond een uniek beeld van het dagelijks leven in Nederland anno 1998. Een selectie van de brieven werd in boekvorm uitgegeven.

Tien jaar later wordt dit unieke project herhaald. De initiatiefnemers willen weten wat er allemaal sinds tien jaar is veranderd in de cultuur van het dagelijks leven van de Nederlanders. Wat is er veranderd op ons werk, in onze hobby’s, in onze relaties, in onze vrije tijd? Tien jaar later vraagt het Nederlands Centrum voor Volkscultuur alle Nederlanders om opnieuw een Brief aan de Toekomst te schrijven, waarin weer verslag wordt gedaan van de dagelijkse bezigheden op een doordeweekse dag in mei. Net als toen is daarvoor weer de datum van 15 mei uitgekozen. Sinds tien jaar geleden is er heel wat veranderd in de Nederlandse samenleving. Is er ook zo veel veranderd in onze dagdagelijkse bezigheden?

Alle inwoners van Nederland, jong en oud, wordt weer gevraagd een brief in te sturen. Deelname is heel eenvoudig. De enige voorwaarde is dat u beschrijft wat u zoal deed op 15 mei. Het gaat ons vooral om de kleine dingen uit het dagelijks leven. Wat at u met uw ontbijt? Las u de krant, keek u televisie? Beleefde u iets speciaals, ging u bijvoorbeeld naar een trouwerij of een begrafenis? Of was het gewoon een doorsnee dag als alle anderen? Doe mee en zorg dat het Archief van Brieven aan de Toekomst een unieke aanvulling krijgt.

U kunt uw brief opsturen naar Brieven aan de Toekomst, p/a Nederlands Centrum voor Volkscultuur, F.C. Dondersstraat 1, 3572 JA Utrecht.

Vergeet niet om uw leeftijd, geslacht en woonplaats te vermelden.

Brieven aan de Toekomst is een initiatief van het Nederlands Centrum voor Volkscultuur, het Meertens Instituut en het Nederlands Openluchtmuseum.

Tien jaar geleden was het een enorm succes, 50.000 Nederlanders zonden toen een Brief aan de Toekomst, waarin ze al hun dagelijkse bezigheden vastlegden voor de toekomst. Morgen 15 mei 2008 wordt dit unieke project op kleine schaal herhaald.

De bedoeling is om een aanvulling te creëren op het archief van toen. De onderzoekers willen namelijk weten of er in de afgelopen tien jaar veel is veranderd. Maatschappelijk en politiek in ieder geval wel. Maar heeft dat ook zijn weerslag gehad op de rituelen van het dagelijks leven?

Iedereen die er indertijd niet aan toekwam om te schrijven of die opnieuw wil schrijven, wordt uitgenodigd om in de pen te klimmen. Maar ook mensen die nog nooit van het project gehoord hebben, worden gevraagd om mee te doen.

Over belangrijke mensen is meestal van alles bekend en wordt van alles overgeleverd. Maar over wat de doorsnee Nederlander zoal beleeft en doet weten wij veel minder. Toch zijn historici van het dagelijks leven juist daarin zeer geïnteresseerd.

In het dagelijks leven van de gewone Nederlander. In ogenschijnlijk kleine dingen, die het dagelijks leven bepalen. En dan vooral in de rituelen erom heen en in de veranderingen die in de afgelopen tien jaar hebben plaatsgevonden. Hoe ziet de dagelijkse maaltijd eruit? Hoe gaan mensen gekleed, op hun werk en in hun vrije tijd? Wat doen ze aan hun lichamelijke verzorging? Hoe richten zij hun werkdag in en hoe hun vrije tijd? Met wie hebben ze contact?

Dankzij de brieven uit 1998 weten we nu bijvoorbeeld hoe een bruiloft of een ochtendritueel eruit zag in 1998. Maar hoe doen we het anno 2008? Net als in 1998 vraagt de Stichting Brieven aan de Toekomst aan u om een brief te schrijven aan de toekomst. En weer vragen wij alle Nederlanders om een alledaagse dag uit hun leven te beschrijven. De dag die daarvoor geprikt is 15 mei, net als tien jaar geleden.

Aan u wordt gevraagd uw belevenissen op die dag vast te leggen voor het nageslacht. Eén nieuwigheid is er al: mensen kunnen dit keer ook per e-mail hun brief inzenden. Omdat het de onderzoekers gaat om een zo representatief mogelijk beeld van alle Nederlanders, is het belangrijk dat zoveel mogelijk mensen meedoen: jong en oud, wit en zwart, arm en rijk. Vorige keer waren de jongeren én de ouderen enigszins oververtegenwoordigd. Hopelijk kunnen nu ook de dertigers en de veertigers tijd vrijmaken om hun ongetwijfeld drukke bezigheden op papier te zetten.

Doe mee, zodat een gemêleerd beeld ontstaat van het dagelijks leven anno 2008. Deelname is eenvoudig. Stuur uw brief, kort of lang, getypt of geschreven, met en zonder foto's, naar Brieven aan de Toekomst, p/a Nederlands Centrum voor Volkscultuur, F.C. Dondersstraat 1, 3572 JA Utrecht.

Brieven aan de Toekomst is een initiatief van het Meertens Instituut, Nederlands Openluchtmuseum en het Nederlands Centrum voor Volkscultuur.